Khi nào nên cải tạo hệ thống khí nén trong nhà máy?

Hệ thống khí nén trong nhà máy thường không hư một lần rồi dừng hẳn. Nó xuống cấp từ từ, hao điện từ từ, rò rỉ từ từ và làm sản xuất khó chịu từ từ.

Chính vì vậy, nhiều nhà xưởng vẫn chấp nhận vận hành trong tình trạng “tạm được”, cho đến khi máy nén chạy liên tục, áp tụt, thiết bị cuối nguồn yếu hoặc sản xuất bị ảnh hưởng thì mới bắt đầu tìm nguyên nhân.

Thực tế, cải tạo hệ thống khí nén không nhất thiết là thay mới toàn bộ. Có nhiều trường hợp chỉ cần cải tạo tuyến ống, xử lý điểm rò rỉ, bố trí lại nhánh cấp khí, bổ sung bình chứa, thay lọc, kiểm tra máy sấy hoặc phân vùng sử dụng khí là hệ thống đã vận hành ổn định hơn.

Vấn đề quan trọng là phải biết khi nào nên cải tạo.

1. Hệ thống thường xuyên bị tụt áp

Nếu áp suất tại phòng máy nén vẫn đủ nhưng đến cuối xưởng lại yếu, thiết bị chạy không ổn định, xy lanh hoạt động chậm, súng hơi yếu hoặc máy sản xuất báo lỗi áp suất, khả năng cao hệ thống đang có vấn đề về đường ống, lưu lượng, rò rỉ hoặc cách phân phối khí.

Nhiều nhà máy xử lý bằng cách tăng áp máy nén. Cách này có thể giúp “đỡ trước mắt”, nhưng thường làm tăng điện năng tiêu thụ và khiến máy nén làm việc nặng hơn.

Nếu gốc bệnh là đường ống nhỏ, đi vòng, nhiều co tê, rò rỉ hoặc chia nhánh không hợp lý thì tăng áp chỉ là cách tốn tiền điện để che vấn đề.

2. Máy nén khí chạy liên tục nhưng vẫn không đủ khí

Khi nhu cầu sản xuất tăng lên, nhà máy lắp thêm máy móc, thêm dây chuyền, thêm điểm dùng khí nhưng hệ thống đường ống vẫn giữ nguyên như ban đầu, tình trạng thiếu khí rất dễ xảy ra.

Lúc này không nên vội mua thêm máy nén khí ngay. Cần kiểm tra trước hệ thống có rò rỉ nhiều không, đường ống có đủ tiết diện không, bình chứa có phù hợp không, máy sấy và lọc có gây sụt áp không, cách chia tuyến có hợp lý không.

Có nhiều trường hợp máy nén chưa phải là vấn đề chính. Vấn đề nằm ở hệ thống phân phối khí phía sau.

3. Đường ống khí nén cũ, rò rỉ hoặc xuống cấp

Với hệ thống dùng lâu năm, đặc biệt là các tuyến ống đã sửa nhiều lần, đấu nối thêm nhiều nhánh tạm hoặc đi qua nhiều khu vực sản xuất, nguy cơ rò rỉ khí nén rất cao.

Rò rỉ khí nén không ồn ào như sự cố cháy motor hay bể ống nước, nhưng nó làm thất thoát chi phí mỗi ngày. Máy nén vẫn chạy, điện vẫn tiêu thụ, nhưng một phần khí nén không đi vào sản xuất mà thoát ra ngoài qua các điểm nối, van, co, tê, dây hơi hoặc đầu nối nhanh.

Nếu nhà máy nghe tiếng xì khí ở nhiều vị trí, thấy áp cuối nguồn yếu, hoặc máy nén chạy nhiều hơn trước dù sản lượng không tăng tương ứng, nên khảo sát lại toàn bộ hệ thống.

4. Nhà xưởng đã thay đổi layout sản xuất

Nhiều nhà máy ban đầu bố trí máy móc một kiểu, vài năm sau thay đổi dây chuyền, mở rộng khu vực sản xuất, dời máy, thêm máy hoặc đổi công năng khu vực. Nhưng hệ thống khí nén vẫn đi theo layout cũ.

Kết quả là đường ống đi vòng, dây hơi kéo dài, điểm cấp khí không thuận tiện, một số khu vực dư khí, một số khu vực thiếu khí.

Trong trường hợp này, cải tạo hệ thống khí nén giúp bố trí lại tuyến ống theo layout mới, phân vùng sử dụng khí hợp lý hơn, bổ sung van khóa khu vực và giúp việc bảo trì sau này dễ hơn.

5. Chất lượng khí nén không ổn định

Nếu hệ thống có nhiều nước trong đường ống, lọc nhanh nghẹt, thiết bị cuối nguồn hay hư hoặc sản phẩm bị ảnh hưởng do khí không sạch, cần kiểm tra lại máy sấy khí, bộ lọc, đường xả nước, bình chứa và cách bố trí đường ống.

Không phải cứ có máy sấy là khí sẽ khô. Máy sấy phải đúng công suất, hoạt động ổn định, lắp đặt đúng vị trí, xả nước tốt và đi cùng hệ lọc phù hợp.

Nếu hệ thống xử lý khí không đúng, việc cải tạo là cần thiết để bảo vệ thiết bị và chất lượng sản xuất.

6. Chi phí điện cho khí nén tăng bất thường

Khí nén là một trong những nguồn năng lượng tốn kém trong nhà máy. Nếu hệ thống bị rò rỉ, máy nén chạy không tải nhiều, áp cài đặt quá cao, đường ống gây sụt áp lớn hoặc thiết bị chọn chưa phù hợp, chi phí điện sẽ tăng mà nhà máy khó nhận ra ngay.

Cải tạo hệ thống khí nén không chỉ là làm cho đẹp. Mục tiêu quan trọng hơn là giảm thất thoát, giảm sụt áp, giảm thời gian máy nén chạy không cần thiết và giúp hệ thống vận hành ổn định hơn.

Cải tạo hệ thống khí nén nên bắt đầu từ đâu?

Không nên bắt đầu bằng việc mua thiết bị mới ngay. Việc đầu tiên nên làm là khảo sát hiện trạng. Chứ cứ thấy thiếu khí là mua thêm máy nén thì khác gì đau đầu uống thêm cà phê, tỉnh thì có tỉnh, nhưng bệnh vẫn nằm đó.

Khi khảo sát, cần kiểm tra các nội dung chính sau:

• Công suất và tình trạng máy nén khí hiện tại.
• Áp suất cài đặt và áp suất thực tế tại các khu vực sử dụng.
• Tuyến ống chính, nhánh ống, vật liệu ống và kích thước ống.
• Các điểm rò rỉ khí nén.
• Bình chứa khí nén.
• Máy sấy khí, bộ lọc khí nén và hệ thống xả nước.
• Số lượng thiết bị sử dụng khí và nhu cầu mở rộng trong tương lai.
• Thời gian nhà máy có thể cho phép thi công cải tạo.

Sau khảo sát, mới quyết định cải tạo theo hướng nào.

Có thể là thay tuyến ống chính bằng ống nhôm khí nén để giảm sụt áp và dễ mở rộng. Cũng có thể là cải tạo từng khu vực bằng ống tráng kẽm hoặc ống PPR tùy hiện trạng, ngân sách và yêu cầu kỹ thuật.

Trong một số trường hợp, chỉ cần bố trí lại van khóa, lọc khí, nhánh cấp khí và xử lý rò rỉ là đã cải thiện đáng kể.

Giải pháp của Tech Solution An Tín

Tech Solution An Tín tập trung vào cách làm thực tế: khảo sát trước, đánh giá đúng hiện trạng, đề xuất phương án cải tạo phù hợp với nhu cầu sản xuất và chi phí đầu tư của từng nhà máy.

Chúng tôi không mặc định hệ thống nào cũng phải thay mới toàn bộ. Với nhà xưởng nhỏ hoặc nhà máy đang vận hành, phương án cải tạo từng phần, làm theo từng giai đoạn đôi khi hiệu quả và an toàn hơn.

Nếu hệ thống khí nén của nhà máy đang có dấu hiệu tụt áp, rò rỉ, máy nén chạy quá nhiều, đường ống cũ, khó mở rộng hoặc chất lượng khí không ổn định, đó là thời điểm nên khảo sát lại hệ thống.

Cải tạo đúng lúc sẽ giúp nhà máy giảm lãng phí, vận hành ổn định hơn và tránh phải xử lý sự cố trong tình trạng bị động.